In de podcastserie die we maken in samenwerking met IO+: 'De mensen van Holland High Tech', leer je de mensen van Holland High Tech (de topsector High Tech Systemen en Materialen) kennen. Quantum, duurzame mobiliteit, veiligheid. Quantum, duurzame mobiliteit, veiligheid. Hightech speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks leven. Vandaag interviewen we Roelien Attema: betrokken bij Holland High Tech als programmaraadslid in het innovatiedomein Imaging Technologies. Daarnaast is Attema R&D directeur bij ASTRON, het Nederlandse instituut voor radioastronomie. Zij weet alles van imaging technologies: “technologieën waar Nederland in uitblinkt.”
Podcast Roelien Attema, programmaraadslid Imaging Technologies en R&D directeur bij ASTRON.
Hoe zou jij jezelf in één woord omschrijven?
“Ik ga vals spelen. Ik zou graag twee woorden willen gebruiken. Samen bouwen beschrijft goed waar ik voor sta. Het geeft me veel energie om dingen samen te doen. Door samen te werken worden de resultaten uiteindelijk beter, ook al neemt de complexiteit toe door meerdere belangen en perspectieven.”
Wat houdt imaging technologies precies in?
“Het gaat om technologieën die zich bezighouden met het genereren, verzamelen, dupliceren, analyseren, wijzigen en visualiseren van beelden. Het gaat niet alleen om optische beelden, maar om beelden over de volle breedte van het elektromagnetisch spectrum. Bijvoorbeeld ook röntgenstraling, microgolven en radiogolven.”
Die definitie is ook breed op technologisch vlak. Het gaat zowel om hardware, zoals sensoren, telescopen en camera’s, als om de verwerking. Om uiteindelijk een beeld te maken zijn vaak veel processingstappen nodig. Die verwerking vindt grotendeels plaats in software en in de visualisatie. Die combinatie van hardware, software en visualisatie vormt de kern van imaging technologies.”
Wat is het maatschappelijke belang van imaging technologies?
“Ze worden toegepast in uiteenlopende sectoren en leveren verschillende maatschappelijke voordelen op. Een heel belangrijk domein is de medische sector. Nieuwe vormen van diagnose en behandeling kunnen de kwaliteit van zorg direct verbeteren. Indirect kunnen ze ook bijdragen aan hogere efficiëntie, waardoor personeelstekorten en zorgkosten beperkt kunnen worden.
Een ander toepassingsdomein, helaas zeer actueel, is defensie en veiligheid. Denk aan detectie en situational awareness: weten wat er om je heen gebeurt.
Ook in de wetenschap is imaging technology cruciaal. In mijn eigen vakgebied is het essentieel om er fundamentele vragen mee te kunnen beantwoorden.”
Zijn er gebieden waarop Nederland echt uitblinkt?
“In de semicon worden imaging technologies op grote schaal toegepast, bijvoorbeeld in de machines van ASML. Nederland heeft hierin een unieke positie en is op dit vlak zowel Europees als wereldwijd leidend.
Daarnaast zijn toepassingen in medical imaging een sterk punt van Nederland. De hoge kwaliteit van onze academische ziekenhuizen en de historische rol van bedrijven als Philips dragen daar in belangrijke mate aan bij.”
Hoe draagt Holland High Tech bij aan het ecosysteem van imaging technologies in Nederland?
“Imaging technologies raken aan veel sectoren, waaronder dus semicon. Die kruisbestuiving is heel interessant. Een grote uitdaging is wel: de samenwerking tussen academische partners, die vaak fundamenteel naar vraagstukken kijken en mooie uitvindingen doen, en het bedrijfsleven, dat concretere toepassingen zoekt.
Dat is ook precies de opgave en de rol van Holland High Tech. Je ziet dat innovatiegelden bijna altijd inzetten op publiek-private samenwerking. Hoe slaan we de brug tussen universiteiten en bedrijven, en hoe zorgen we dat kennis daadwerkelijk het innovatievermogen van het bedrijfsleven versnelt?”
Wat is jouw taak als programmaraadslid bij Holland High Tech?
“We hebben onderkend dat een programmaraadslid nooit in z’n eentje het werkveld kan vertegenwoordigen. Daarom heb ik, samen met anderen, een innovatieraad ingesteld. Dat is een groep van experts met ervaring in de breedte van technologie- en toepassingsdomeinen. De innovatieraad is een mooie plek om in Nederland nieuwe verbindingen te leggen.
Daarnaast adviseren de programmaraadsleden het bestuur van Holland High Tech. Ook moeten we de voorstellen beoordelen. Er zijn meerdere funding calls en mechanismen. Alle voorstellen voor imaging technologies worden gereviewd door experts. Als programmaraadslid ben ik verantwoordelijk voor het finale advies richting het bestuur: of we de voorstellen wel of niet accepteren.”
Je werkt ook bij ASTRON. Waar ligt daar momenteel de focus?
“Er gebeuren op dit moment veel spannende dingen. Het meest zichtbaar is de grote upgrade van de LOFAR-telescoop, ’s werelds grootste laagfrequente radiotelescoop die het heelal observeert met radiogolven. Die heeft tien jaar lang prachtige wetenschap opgeleverd en is nu toe aan een nieuwe fase. Vanuit de R&D-afdeling hebben we hier jarenlang aan gewerkt en nu zijn we bezig met de uitrol. Dit is het moment waarop alles samenkomt en moet blijken dat de telescoop ook echt functioneert.”
Heb je nog een afsluitende boodschap voor de lezer?
“We hebben ingenieurs, technici en wetenschappers nodig, maar ook het behoud van dat talent is belangrijk. We moeten zorgen dat voldoende studenten kiezen voor STEM: Science, Technology, Engineering en Mathematics.
Daarbij wil ik ook specifiek vrouwen noemen. Hoe zorgen we dat zij hun weg vinden naar deze opleidingen? En hoe zorgen we dat het onderwijsaanbod sterk blijft, zodat we het talent van morgen kunnen opleiden en laten aansluiten bij de behoeften van de industrie en de innovatieopgaven? Dat zijn belangrijke vragen van nu.”
