Nederland maakt momenteel grote sprongen in duurzame mobiliteit, van elektrische trucks tot lichte, hightech materialen voor rijdend vervoer en luchtvaart. Een koppositie behouden vraagt echter wel om flinke inspanningen komende jaren, van meer laadpunten tot voldoende steun en financiering vanuit de overheid. Aan het woord is Pim Grol, programmaraadslid Duurzame Mobiliteit bij Holland High Tech en directeur van RAI Automotive Industry NL. Hij is voorzichtig optimistisch over de toekomst. “Ik was heel blij te horen dat het nieuwe kabinet innovatie weer hoog in het vaandel heeft.”
*Bron foto: DAF Trucks
Dit artikel is onderdeel van een serie die we maken in samenwerking met IO+. Hierin maak je kennis met alle innovatiedomeinen van Holland High Tech. In deze aflevering: het innovatiedomein Duurzame Mobiliteit.
Denk je aan duurzame mobiliteit, dan denk je waarschijnlijk aan elektrische voertuigen. Een deel van Grol’s werk draait om het succesvol implementeren van elektrificatie in mobiliteit. Aan de ene kant vrezen sommige experts voor een terugval van elektrisch rijden in Europa. Het plan om benzinemotoren vanaf 2035 te verbieden is namelijk van de baan. De oorspronkelijke ambitie was dat alle nieuwe auto’s emissievrij moesten zijn in 2035, maar door een sterke lobby is dat onlangs verwaterd naar slechts 90%. Daarmee is er een deur op een kier gezet voor vervuilende brandstoffen.
“Zonde”, vindt Grol. Gelukkig gaat het desondanks “de goede kant op in Europa”, weet hij. Landen als Noorwegen, Denemarken en Nederland laten zien dat elektrisch rijden snel aan populariteit wint. De elektrische auto heeft in Nederland een stevig marktaandeel. 2025 wordt een recordjaar voor de verkoop van elektrische personenauto's. Het totaal aantal nieuw geregistreerde EV's komt uit op 144.000.
En hoe zit het met de verkoop van vrachtwagens? In Nederland rijdt nu 1,3% van alle vrachtwagens volledig elektrisch. Dat lijkt weinig, maar de druk om te versnellen neemt wel toe. Vanaf juli betalen transportbedrijven een kilometerheffing voor het gebruik van Nederlandse wegen, waarbij onder meer de CO₂-uitstoot en het gewicht van de truck meetellen in het tarief - een financiële prikkel die vergroening van het wagenpark urgenter maakt. Tegelijk is er de AanZET-subsidie voor de aanschaf van elektrische trucks, die opnieuw is geopend.
Nederland en elektrische trucks
Nederland speelt geen hoofdrol in de productie van volledig elektrische personenauto’s, maar bij elektrische trucks ligt dat anders. “Een derde van de >16 ton vrachtwagens in Europa worden in Nederland gebouwd”, zegt Grol. Merken als DAF en Scania hebben hier diepe wortels. “Ook op het gebied van e-trucks doet Nederland het goed.” Onlangs maakte DAF Trucks nog bekend dat het zijn e-truckprogramma verder uitbreidt. Het aanbod van 6x2, 6x4 en 8x4 trekker- en bakwagenvarianten groeit, speciaal voor toepassingen in distributie en bouw.
Een goede ontwikkeling, maar waarom rijdt nog maar zo’n klein deel van de trucks elektrisch? “Doordat de business case nog moeilijk rond te krijgen is”, licht Grol toe. De trucks kunnen gebouwd en geleverd worden en de transporteurs kunnen ze ook kopen. Echter, het stagneert omdat de laadinfrastructuur achter blijft en dat beïnvloedt de total cost of ownership negatief. “Een consument kiest een auto deels met zijn hart. Hij vindt hem mooi of wil groen rijden. Een transporteur heeft die luxe niet. Die rekent.” Is een elektrische truck onpraktischer of duurder dan een diesel, dan gaat een ondernemer niet overstag.
“Het allereerste wat we moeten aanpakken, is denken vanuit de businesscase,” zegt Grol. Volgens hem is dat de sleutel om innovatiebeleid en industriebeleid weer met elkaar te verbinden. Nu opereren die werelden te vaak los van elkaar, terwijl juist innovatie het fundament vormt onder het toekomstige verdienvermogen van Nederland. Maar: voorkom wel dat je losstaande "vuurpijl projecten" gaat stimuleren die niet bijdragen aan het toekomstig verdienvermogen, waarschuwt hij. “We moeten strategische keuzes maken.”
Dat de infrastructuur voor vrachtwagens achterloopt in Nederland, ligt volgens Grol daarnaast aan fysieke beperkingen. Het stroomnet zit vol. Grol ziet dat er bijna geen stroompunten meer te vinden zijn voor zware gebruikers. "We moeten het anders gaan inregelen," waarschuwt hij. Transportcorridors hebben snelladers nodig met enorme vermogens. TNO berekende dat de energievraag van bestel- en vrachtauto’s in 2030 kan oplopen tot 1.700 GWh als veel steden grote zero-emissiezones invoeren. Hiervoor zijn 18.600 laadpunten nodig voor bestelauto’s en 7.400 voor vrachtauto’s. De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) werkt daarom aan plannen voor laders langs de snelweg.
Duurzame materialen van Nederlandse bodem
Tot zover elektrische trucks; Duurzame mobiliteit gaat verder dan elektrische voertuigen en laadpunten. Materialen spelen ook een belangrijke rol. Dat geldt zowel voor transport over de weg als in de lucht, weet Grol, die zich als programmaraadslid bij Holland High Tech op beide richt.
Nederland heeft ook hierin een belangrijke bijdrage. We maken onder meer grote stappen in de productie van lichte en sterke composieten. “Waar vroeger voornamelijk werd gewerkt met plaatstaal, zagen we later de opkomst van aluminium. Inmiddels heeft ook carbon zijn intrede gedaan, dat niet alleen extreem sterk is, maar ook veel lichter en daarmee efficiënter en duurzamer dan staal of aluminium.”
Nederland heeft veel bedrijven en kennisinstellingen die hoogwaardige composieten ontwikkelen, zowel voor luchtvaart als automotive. Hightech komt om de hoek kijken om materialen lichter én sterker te maken. Zo wordt er bij TU Delft gewerkt met een quantum-algoritme waarmee onderzoekers de optimale stapelvolgorde van vezels in composiet bepalen, speciaal voor vliegtuigen.
Holland High Tech: innovatie stimuleren
Kortom: zonder doorbraken in batterijen, laadinfrastructuur en slimme materialen komt duurzame mobiliteit niet van de grond. Dat vraagt niet alleen om kennisinstellingen, maar om een stevig ecosysteem waarin bedrijven en overheden meedoen. Holland High Tech speelt daarin de verbindende rol.
Bij Holland High Tech werd bijvoorbeeld onlangs de tweede ronde voor de MKB Hightech Call geopend. MKB-ondernemers worden uitgedaagd om samen met onderzoeksorganisaties twee jaar te werken aan innovatieve, industriële projecten binnen sleuteltechnologieën, waaronder duurzame mobiliteit. Met een totaalbudget van €5 miljoen versterkt de call de kennis- en R&D-capaciteit van het MKB.
Bij Holland High Tech loopt bovendien het project BatteryX, dat batterijen veiliger, betrouwbaarder en duurzamer wil maken: cruciaal voor de mobiliteit. Met technieken zoals röntgen-CT worden interne problemen opgespoord, vaak onzichtbaar voor standaardtests. Partners als TNO, INNER, EMOSS en EcarACCU doen mee.
Daarnaast wijst Grol op andere batterij-initiatieven in Nederland waarin verschillende partijen samenkomen, zoals het Battery Competence Cluster (BCC), waar hij voorzitter van is. BCC-NL is de coördinator van het programma waarbinnen 65 partijen (bedrijven en kennisinstellingen) samenwerken. In totaal gaat het over zo'n 800 miljoen, waarvan 300 miljoen publiek geld (NGF3) en 500 miljoen privaat geld. Hier werken giganten als VDL samen met kennisinstituten zoals TNO, TU Delft en TU Eindhoven. “Zo ontwikkelen we samen de batterijtechnologie van morgen.”
De toekomst: voorzichtig positief
Nederland lijkt alle ingrediënten in huis te hebben om nu en in de toekomst een leidende rol te spelen in duurzame mobiliteit. Grol ziet in de politiek bovendien voorzichtig positieve signalen die dit kunnen ondersteunen. Eerder zette het vorige kabinet echter een streep door het Nationaal Groeifonds — fondsen die juist cruciaal zijn voor het toekomstige verdienvermogen van Nederland en daarmee indirect ook voor de strategische autonomie van Europa.
“Daarom was ik heel blij te horen dat het nieuwe kabinet innovatie hoog in het vaandel heeft. Ik hoop dat belangrijke fondsen, zoals het Nationaal Groeifonds, opnieuw tot leven worden gebracht.”
Overige artikelen uit deze serie:
